Call for papers


Performance


Het thema van het volgende dossier van LOCUS (voorjaar 2020) is performance.


Bij performance denken veel mensen direct aan de podiumkunsten, zoals theater, muziek (concerten, opera, musicals, etc.) en dans. Deze kunstvormen leveren geen tastbaar en statisch twee- of driedimensionaal product op, maar ze bestaan louter als uitvoeringspraktijk. Kenmerkend is dat elke voorstelling eenmalig is en dat het publiek en de ervaring een grote rol spelen. Dit geldt tevens voor het genre van de performance kunst dat in de jaren ’70 opkwam binnen de beeldende kunsten. Performance verandert of relativeert de waarde en betekenis van de eindproducten van het artistieke proces (het kunstwerk), en stelt dat proces zélf centraal.


Ook binnen de literatuur worden praktijken en vormen die zijn ontleend aan de podiumkunsten steeds populairder. Schrijvers en dichters lazen altijd al voor uit eigen werk voor een publiek, maar pas de laatste decennia hebben de letteren, inclusief poëzie, werkelijk hun weg naar het podium weten te vinden, in de vorm van literatuurfestivals en poetry slams. Deze voorbeelden laten ook goed de toegenomen aandacht voor de publieke en sociale rol van literatuur zien, omdat participatie en interactie met de schrijver en tussen de toeschouwers onderling vaak worden aangemoedigd. Onder invloed van performance veranderen dus praktijken, vormentalen en de receptie (‘consumptie’) van de beeldende kunsten en literatuur. Mogelijk doen deze veranderingen ook iets met de productie, aard en betekenis van het kunstwerk of het literaire werk zélf.


Performance zien we ook terug in de populariteit van historische rollenspelen, re-enactments van historische gebeurtenissen (meestal van militaire aard) en historische themaparken. Performance, vooral in groepsverband, draagt de belofte in zich het verleden meer ‘tot leven te wekken’ dan het lezen van geschiedenisboeken, doordat het probeert aan te sluiten bij de ervaring van een groot publiek.


Tot slot vertaalt performance zich theoretisch in het concept ‘performativiteit’ dat een belangrijke plaats inneemt in hedendaagse stromingen in de filosofie, van de metafysica, tot de esthetica, taalfilosofie en politieke filosofie. Volgens sommige analytische taalfilosofen gebruiken we taal niet alleen om uitspraken over de werkelijkheid te doen, maar vaak ook om iets te doen. Poststructuralistische en deconstructivistische filosofen gaan nog een stapje verder. Door herhaling en citeren brengen taaluitingen volgens hen dat wat ze benoemen - bijvoorbeeld mannen en vrouwen - tot stand in plaats van andersom. Vervolgens ‘vergeten’ we dat dit constructies zijn, waardoor we bijvoorbeeld sekse gaan zien als iets natuurlijks. Deze filosofen van de performativiteit grijpen met name terug op het werk van Nietzsche die in 1887 stelde: “Er is geen ‘Zijn’ achter het doen, de activiteit, het worden; ‘de dader’ is er alleen maar bij gefabriceerd – het doen is alles.”


De redactie van LOCUS nodigt onderzoekers uit de verschillende cultuurwetenschappelijke disciplines uit een bijdrage te leveren rond dit thema. Artikelen kunnen bijvoorbeeld gaan over:

- Een bepaald kunstzinnige, muzikale, theatrale of literaire productie (toneelstuk, muziekstuk, dansvoorstelling, etc.), tentoonstelling, evenement of festival; verschuivingen in de uitvoeringspraktijk daarvan; veranderingen in de ‘productie’, ‘distributie’ en ‘consumptie’ van kunst en literatuur onder invloed van performance; de festivallisering van de kunsten, etc.

- De performativiteit van (museale) tentoonstellingen in relatie tot de vorming van collectieve identiteiten

- Concrete casussen van re-enactment van historische gebeurtenissen en de betekenis die dit heeft voor de collectieve of individuele omgang met de geschiedenis in het heden

- De performativiteit van gender, ras, etc.


Stuur uw abstract (max. 300 woorden) of paper naar: locus.ou.nl vóór 1 maart 2020.

Raadpleeg hier de auteursrichtlijnen.

© 2019 Open Universiteit | Lees de disclaimer en de privacyverklaring van de OU |Voor het colofon zie Over LOCUS |

Voor contact met de redactie kunt u mailen naar locus@ou.nl