Call for abstracts


Call for Abstracts themadossier Doorwerkingen van natuurhistorische kolonialiteit

Al enige tijd is er een levendig publiek debat over de presentatie en het bezit van voorwerpen uit de voormalige koloniën in Nederlandse en Vlaamse museale collecties. De roep om dekolonisatie van musea wordt op verschillende manieren begrepen. Voor sommigen gaat het erom de presentatie en benadering van deze voorwerpen te veranderen, omdat ze nog steeds van een koloniale blik zouden getuigen. Anderen vatten dekolonisatie op als het appel om deze voorwerpen terug te geven. Zo is de vraag urgent geworden wie eigenlijk de rechtmatige eigenaar is van deze voorwerpen. De Adviescommissie Nationaal Beleidskader Koloniale Collecties adviseerde de Nederlandse overheid in oktober vorig jaar in een rapport ‘bereidheid tot onvoorwaardelijke teruggave’ uit te spreken van cultuurgoederen die (waarschijnlijk) geroofd zijn.

De presentatie van planten en botanische collecties, in botanische tuinen en in natuurhistorische musea, in voormalige koloniën en in Europa, heeft tot nu toe minder aandacht gekregen in het publieke debat. Naar aanleiding van het hierboven genoemde adviesrapport liet Naturalis Biodiversity Center (Leiden) een verklaring uitgaan dat de situatie voor natuurhistorische collecties anders zou zijn dan bij cultuurhistorische, omdat de planten en dieren in het bezit van Naturalis “niet geroofd of vervreemd, maar vrij verzameld in de natuur” zouden zijn. Onder etnobotanici en wetenschapshistorici, curatoren, museumdirecteuren en wetenschappers, is echter volop discussie over de vraag of botanische en natuurhistorische collecties niet evenzeer kritische aandacht vanuit een postkoloniaal perspectief behoeven. Zo aanvaardde Tinde van Andel, senior onderzoeker bij Naturalis, in 2017 haar ambt als bijzonder hoogleraar Geschiedenis van botanie en tuinen aan de Universiteit Leiden met een oratie getiteld ‘Open de schatkamer en dekoloniseer het museum’, waarin zij oproept tot dekolonisatie van natuurhistorisch erfgoed. En Alexandre Antonelli, wetenschappelijk directeur van de Engelse koninklijke botanische tuinen, Kew Gardens (Londen), kondigde onlangs aan de tentoonstellingspraktijk daar te herzien. Binnenkort vindt hier ook een internationale conferentie plaats rond ‘Botany, Trade and Empire’. Ook organiseert het Natural History Museum in Londen (digitale) tentoonstellingen rond postkoloniale thema’s (zie bijvoorbeeld hier).

In aansluiting op het succesvolle CW-webinar Van wie zijn de botanische tuinen?, dat in het najaar van 2020 plaatsvond, wil de redactie van LOCUS in het najaar van 2021 een themadossier over deze discussies publiceren. Hoe hangen organisch materiaal, land, wetenschappelijke en informele kennis, koloniale en postkoloniale machtsverhoudingen met elkaar samen in botanische tuinen en natuurhistorische collecties in de voormalige koloniën en in Europa? In hoeverre zijn natuurhistorische collecties, musea en botanische tuinen nog steeds getekend door koloniale en eurocentrische discoursen? En wat zou het kunnen betekenen ze te dekoloniseren? Wat is daarvoor nodig?

We verwelkomen bijdragen uit (en tussen) verschillende cultuurwetenschappelijke disciplines en zijn onder meer geïnteresseerd in:

  • Historische bijdragen rond de verwerving van natuurhistorische objecten of de vorming van collecties of tuinen die zicht bieden op de kolonialiteit van dergelijke verwervingen of vormingen;
  • Wetenschapshistorische, -filosofische en epistemologische vragen rond de kolonialiteit van botanische kennisclaims en de botanie als wetenschappelijke discipline; of de samenhang tussen de verwerving van kennis van ‘leven’ en land enerzijds en de verwerving van macht over dat leven en dat land anderzijds (‘biomacht’) etc.;
  • Juridische en rechtstheoretische perspectieven rond historisch onrecht en restitutie;
  • Normatieve reflecties over de roep om dekolonisatie van natuurhistorische collecties;
  • (Reflecties op) voorbeelden van dekolonisatie in natuurhistorische musea (bijv. artistieke interventies).

Deadline voor de inzending van uw abstracts (max. 200 woorden) is 30 mei 2021. Gelieve een email te sturen naar locus@ou.nl als u van plan bent een bijdrage te leveren.

Raadpleeg hier de auteursrichtlijnen.

© 2021 Open Universiteit | Lees de disclaimer en de privacyverklaring van de OU |Voor het colofon zie Over LOCUS |

Voor contact met de redactie kunt u mailen naar locus@ou.nl